Το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, ένας από τους ομορφότερους και πιο κατάλληλους χώρους για θεατρική παράσταση στην Αθήνα, φιλοξένησε το Οκτώβριο και τον Νοέμβριο το «ΠΡΙΝ ΑΝΟΙΞΟΥΜΕ ΦΤΕΡΑ» του βραβευμένου Γάλλου συγγραφέα Φλοριάν Ζελέρ, σε σκηνοθεσία της Άννας Μαρίας Παπαχαραλάμπους. Από τις 19 Δεκεμβρίου, η παράσταση μετακομίζει στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Αριστοτέλειο, όπου θα παίζεται έως τις 11 Ιανουαρίου.
Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο και βαθιά συγκινητικό έργο που ακουμπά ευαίσθητα και ταμπού θέματα: την άνοια, τη φθορά της μνήμης, τις αδυναμίες των γηρατειών, την οικογενειακή φροντίδα, την απώλεια. Και, πάνω απ' όλα, τα αιώνια ερωτήματα: μπορεί να υπάρξει αγάπη χωρίς μνήμη; Τι σημαίνει να φεύγεις όταν ακόμη είσαι παρών; Ποια αλήθεια αξίζει περισσότερο, η υποκειμενική ή η αντικειμενική;
Καταλειφός: μια ερμηνεία-σταθμός
Ο Δημήτρης Καταλειφός στον κεντρικό ρόλο του Αντρέ είναι απλώς φανταστικός. Με αυτή την ερμηνεία υπενθυμίζει γιατί θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ηθοποιούς του ελληνικού θεατρικού σανιδιού. Η απόδοσή του είναι γεμάτη σκαμπανεβάσματα στη διάθεση, αιφνίδιες μεταπτώσεις από στιγμές διαύγειας σε περιόδους σύγχυσης, από τρυφερότητα σε αγανάκτηση. Παρακολουθεί κανείς την εξέλιξη – ή μάλλον την αποσύνθεση – του χαρακτήρα με δέος, καθώς ο Καταλειφός καταφέρνει να κρατήσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του ρόλου ακόμα και στις πιο ευάλωτες στιγμές του.
Δίπλα του, η Ζωή Ρηγοπούλου ως Μαντλέν είναι υπέροχη. Παίζει με μεγάλη φυσικότητα, δείγμα της θεατρικής της παιδείας και της πολυετούς εμπειρίας της. Υπέροχη ηθοποιός, κρατά την ισορροπία ανάμεσα στη δύναμη και την ευπάθεια με εντυπωσιακή δεξιοτεχνία.
Οι κόρες και το βάρος της ενοχής
Εξαιρετικές είναι και οι ερμηνείες των κορών, που αντιμετωπίζουν τις δικές τους ενοχές και δίνουν μια επιπλέον διάσταση στο έργο. Ο Ζελέρ μας υπενθυμίζει μια σκληρή αλήθεια: ακόμα κι όταν φεύγουν οι γονείς, είναι πάντα εδώ, στοιχειώνοντας ιδιαίτερα τη μεγάλη κόρη. Η ανάγκη του παιδιού για την αποδοχή του γονιού, η προσπάθεια να ανταποκριθεί στις προσδοκίες, το βάρος της ευθύνης – όλα αυτά αποτυπώνονται με ακρίβεια στις ερμηνείες. Ιδιαίτερα η Μαρκέλα Γιαννάτου ως μεγάλη κόρη, αλλά και μητέρα η ίδια παλεύει με τις ενοχές της.
Η Φιόνα Γεωργιάδη φέρνει μια φρεσκάδα και μια άλλη αίσθηση στο έργο, προσφέροντας ανάσες σε μια αφήγηση που θα μπορούσε εύκολα να γίνει πνιγηρή.
Δύσκολα θέματα, ευαίσθητη προσέγγιση
Το έργο αγγίζει ταμπού που η ελληνική κοινωνία αποφεύγει να συζητήσει ανοιχτά: τη δυσκολία να στείλεις έναν γονιό σε οίκο ευγηρίας, την αδυναμία του ηλικιωμένου να αφήσει το περιβάλλον όπου έζησε μια ζωή (όπως το απομονωμένο χωριό στο έργο), τις στιγμές ευαισθησίας και τρυφερότητας ενός ηλικιωμένου ζευγαριού που σταδιακά χάνει τον εαυτό του.
Η Άννα Μαρία Παπαχαραλάμπους προσέγγισε το θέμα με εξαιρετική ευαισθησία. Η σκηνοθεσία της καταφέρνει κάτι δύσκολο: το έργο δεν είναι τόσο βαρύ όσο θα μπορούσε κάποιος να περιμένει λόγω της θεματολογίας. Υπάρχουν συγκινητικές στιγμές, αλλά η παράσταση δεν σε πνίγει συναισθηματικά. Διατηρεί μια λεπτή ισορροπία που επιτρέπει στον θεατή να παραμείνει παρών και να αναστοχαστεί, χωρίς να καταρρεύσει συναισθηματικά.
Μια παράσταση που απαιτεί προσοχή
Το πρώτο μέρος της παράστασης απαιτεί συγκέντρωση από τον θεατή. Ο Ζελέρ, με τη χαρακτηριστική του δεξιοτεχνία, παίζει με τον χρόνο και τη μνήμη, και σταδιακά αποκαλύπτεται η αλήθεια: και οι δύο γονείς, στην ουσία, έχουν ήδη φύγει από τη ζωή. Αυτή η αποκάλυψη, όταν έρχεται, είναι συγκλονιστική και αναδεικνύει την ιδιοφυΐα του συγγραφέα.
Τα σκηνικά της Νατάσας Παπαστεργίου, ο φωτισμός του Αλέξανδρου Αλεξάνδρου, τα κοστούμια της Νινέτας Ζαχαροπούλου και η μουσική του Ηλία Παπαχαραλάμπους συνθέτουν ένα αρμονικό σύνολο που υπηρετεί το έργο χωρίς να το επιβαρύνει.
Ένα έργο για την αντοχή της αγάπης
Το «ΠΡΙΝ ΑΝΟΙΞΟΥΜΕ ΦΤΕΡΑ» είναι ένα βαθιά ανθρώπινο έργο για την αποσύνθεση – και την αντοχή – της αγάπης. Μας θυμίζει ότι ακόμα και όταν η μνήμη διαρρηγνύεται και ο χρόνος διπλώνεται, υπάρχει κάτι που παραμένει: η ανάγκη για σύνδεση, η τρυφερότητα, οι στιγμές διαύγειας που μας κάνουν να θυμόμαστε ποιοι είμαστε.
Μια εξαιρετική παράσταση που αξίζει να δει κανείς, τόσο για τις ερμηνείες όσο και για την ευαίσθητη προσέγγιση ενός δύσκολου θέματος. Όσοι βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη έχουν την ευκαιρία να την απολαύσουν από τις 19 Δεκεμβρίου στο Θέατρο Αριστοτέλειο.
